1-KUDUZ:

              

    Genel anlamda kuduz (Tallwut,Lyssa,Rabies), tüm sıcak kanlılarda( kuş, opossum, vahşi kemirgenler, rakun,yarasa, sığırlar, maymun, kedi, köpek, at, koyun, keçi)  ve insanlarda ortaya çıkabilen,

ani seyreden, öldürücü, beyin ve sinir sisteminde ilerleyen viral bir hastalıktır.

 

     Virus girişi, ısırık yoluyla virus içeren salyanın aşık yaraya bulaşması veyahut konjuktiva veya mukozalara teması ile olmaktadır. Virus vücuda giriş yaptıktan sonra ısırık yerinin beyne yakınlığıyla doğru orantılı olarak, sinir sistemini takip ederek, yaklaşık olarak 1 hafta ila 1 yıl arasında değişen bir süreyle vucutta kalabilir. Ama zararlı hale geliş süresi genelde 3-8 haftadır. Baş bölgesinden ısırılma olaylarında ise virusun hastalık oluşturma süresi çok kısalır ve hastalık ısırılanın ölümüyle sonlanır.

 

      Kediler kuduzda ikinci derecede büyük rol oynamaktadır. Bazı ülkelerde kedilerde kuduz vakalarının daha az izlenmesi ise sadece kedi sayısının daha az olmasına bağlanabilir. Çünkü kediler sivri dişleriyle daha derin ısırık yaralarıaçtıklarından kuduzun ortaya ıkmasında daha tehlikeli olmaktadırlar. Kedilerin kuduza yakalanmalaryla tilkilerin kuduz vakaları arasında paralellik de saptanmıştır.İnsanlar için en büyük riziko sığır ve kedilerden ileri gelmiştir.

 

                                     

               

      Belirtiler: Köpekle benzer semptomlara sahiptir. Eksitasyon ve hırçınlık görülme oranları kedide daha fazladır. Başlangıçlarında ishal, kabızlık, kusma, iştahsızlık görülebilir. Bunları takiben yutma güçlüğü, ses kısıklığı, alt çene vd, ekteremitelerde felçler, sonucu genelde 2-6 günde ölüm şekillenir.

 

      a-Prodromal dönem: 1-3 gün gibi kısa bir süredir.Davranış değişiklikleri ile başlar, iyi huylu bir köpek huysuzlaşır, kötü huylu olanlar daha sıcak davranır.Işıktan korkar, karanlık yerlere saklanır.Refleksleri artar.Kolay irkilir ses ve ışığa karşı daha duyarlıdır. Çok az su içer, pupillalar (göz) büyüme küçülme yapar bazen asimetri vardır. Hafif yutkunma güçlüğü ve salya artışı olabilir. Isırılma yerinde kaşıntı hissedilir.

Bu bölgeleri kaşıyarak ısırıp iyice kötü hale getirebilir( kendi kendini parçalama).

 

       b-Eksitasyon dönemi: 3-7 gün sürer. Hayvan gittikçe huzursuzlaşmaktadır. Uyarılara iyice hassaslaşmıştır. Katı objeleri ısısırır ve hatta hayali objeleri yakalamaya çalışır. Işığa bakmaya korkar. Göz kaslarında felç oluşur. Evden kaçabilir, karanlık yerlere saklanır, dolaşma sırasında uyarılmıştır ve saldırgandır, herşeyi ısırmak ister, kafesteyse demirleri parçalamak ister.

 

       c-Paralitik dönem: 1-2veya 4 gün sürer. Hayvan bitkindir. Yutkunma ile ilgili farenks bölgesindeki kaslar felç olur, salyasını tutamaz, bol salya akar. Çene kaslarındaki felçlerinde başlamasıyla paraliz tüm vücuda yayılmaya başlar. Çenesini kapayamaz. Kuduz bir hayvana uzaktan sopayla çenesi kaldırılmaya çalışıldığında kolayca kapanır.Kemik takılmış görüntüsü vardır. Genelde insanlar bu yüzden kemik sıkışmış mı kontrol etmek isterler ve ısırılarak salyadaki bol miktarda virusla enfekte olurlar. Yürüyüşte bozukluk ve dengesizlikler başlamışır. Sonunda hayvan felç ve solunum durmasıyla ölür.

 

 ISIRILMA DURUMUNDA NELER YAPILIR?

 

 ISIRILAN HAYVANA NE YAPILIR? :

       Isırılan hayvan aşılı ise:  bir doz daha uygulanır. 90 gün karantinaya alınır. Karantina süresi sonunda sahibine teslim edililebilir.

       Isırılan hayvan aşısız ise: Ötenazi önerilir, sahibi istemediği takdirde ise 6 ay karantinada tutulması gerekir. 5. ayda aşı uygulanır. Karantina bitince hala kuduz belirtisi yoksa sahibine teslim edilebilir demektir.

               

 ISIRAN HAYVANA NE YAPILIR: 10 gün karantinaya alınır. Bu süre içinde kuduz belirtisi göstermezse sahibine teslim edilir. Kuduz belirtisi gösteren hayvana ise otosi uygulanır ve kuduz araştırma merkezince beyininde kesin teşhise yarayan ''negri cisimciği ''aranır.

 

ISIRILAN İNSANA NE YAPILIR: En yakın sağlık merkezinde gerekli tedaviye başlanır.

 

                                                

 

KORUNMA: Kuduzdan en iyi korunma aşılamadır. Hayvanlar 3 aylık olduklarında muhakkak ve muhakkak kuduz aşısı yaptırılmalıdır. Aşı her yıl tekrar edilir.